Zelfmedelijden en diepe persoonlijkheidspatronen en persoonlijkheidsstoornissen. Hoe je loskomt uit de innerlijke strijd. In deze blog ga ik dieper in op zelfmedelijden, wat zich bijvoorbeeld uit in je verzwakt voelen, klagen, niet de moed hebben iets te veranderen in je leven of in actie te komen. Ik leg ook uit dat zelfmedelijden samenhangt met het overlevingsmechanisme van je slachtoffer voelen. Deze slachtofferrol kan diep in iemands persoonlijkheid verankerd zijn, waardoor je persoonlijkheidspatronen en persoonlijkheidsstoornissen kunt ontwikkelen.
Wanneer spreek je van een persoonlijkheidsstoornis?
Een persoonlijkheidsstoornis kun je zien als een aantal vaste patronen in je denken, voelen en gedrag die je dagelijks leven beïnvloeden. Iedereen heeft zijn eigen unieke karaktertrekken, maar bij een persoonlijkheidsstoornis zijn die trekken zo stevig verankerd dat ze voor vaak voor strijd, spanning of problemen zorgen in relaties, werk of in iemand zelf.
Het gaat vaak om patronen die al vroeg in de kindertijd zijn ontstaan, meestal als reactie op pijnlijke ervaringen, en die ooit een functie hadden maar nu juist iemand erg in de weg kunnen zitten. De mechanismes die je dan hebt ontwikkeld zijn bedoeld om te overleven, om jezelf te beschermen of om grip te houden.
Voorbeelden van persoonlijkheidsstoornissen zijn:
- borderline persoonlijkheidsstoornis; emoties worden intens en snel wisselend ervaren
- ontwijkende persoonlijkheidsstoornis; een extreme angst om afgewezen te worden en sociale angst
- afhankelijke persoonlijkheidsstoornis: je bent erg afhankelijk van anderen en hebt moeite om zelfstandig keuzes te maken
- dwangmatige persoonlijkheidsstoornis: er is perfectionisme, behoefte aan controle en je stelt hoge eisen aan jezelf
- narcistische persoonlijkheidsstoornis: zelfoverschatting en een sterke gevoeligheid voor kritiek
Wanneer spreek je van een persoonlijkheidspatroon en wanneer van een persoonlijkheidsstoornis? We hebben allemaal trekken van persoonlijkheidsstoornissen, zoals je afhankelijk voelen, perfectionisme of de controle willen houden. Als het mechanisme echt diep in de persoonlijkheid is verankerd en al heel vroeg in de kindertijd is ontstaan, kan het zo vastzitten, dat je het kunt zien als een persoonlijkheidsstoornis. Vaak zit hier trauma onder. De vraag is ook als het trauma geheeld is, verdwijnt dan ook de persoonlijkheidsstoornis? De vraag of het een persoonlijkheidsstoornis is, is dus naar mijn idee altijd heel individueel te bepalen en is bij elke persoon anders.
Kan je veranderen als je een persoonlijkheidsstoornis hebt? Ja, je kunt zeker tot een bepaalde mate patronen in jezelf veranderen. De stoornis kun je zien als een schaal waarop je functioneert en de patronen kunnen dan minder worden of zelfs verdwijnen. Het is van belang dat je de patronen begrijpt, er bewustzijn op krijgt en gaat voelen wat eronder ligt. Coaching en begeleiding kunnen precies dát proces in beweging zetten.
Wat is zelfmedelijden écht? De verborgen functie van een bekend beschermingsmechanisme
Zelf medelijden is vaak gekoppeld aan de slachtofferrol. Je voelt je onmachtig om op eigen benen te staan en echt de verantwoordelijkheid te nemen voor je leven. Je kunt dit vergelijken met een ander overlevingsmechanismes en dat is altijd flink zijn of pleasen. Het is dezelfde energie, alleen is de uiting anders.
Bij al deze patronen is ooit de conclusie getrokken dat je niet geliefd was zoals je was en je bent je aan gaan passen. Je bent van jezelf afgeraakt en wie je echt bent. Er zit dus ook altijd een verborgen boodschap onder zelfmedelijden. De weg eruit is de aandacht terugbrengen naar jezelf, naar binnen gaan en bewustzijn erop krijgen op hoe je dingen doet. Dit laatste kan heel verfijnd zijn en de reikwijdte kan groot zijn. Het lijkt bijvoorbeeld dat je actiefs iets oppakt, terwijl je van binnen deinst en heel subtiel er een ander voor laat opdraaien. Reden kan zijn dat je denkt dat je het niet kan of niet goed genoeg bent.
Alle overlevingsmechanismes zijn vaak ontstaan in de kinderjaren en je bent bij jezelf weggegaan. Om er weer uit te komen, zijn verschillende bewegingen nodig. Als je je slachtoffer voelt, moet je juist weer je energie terugpakken en bij ‘altijd flink zijn’ moet je soms even gas terugnemen en iets juist niet doen.
Doorbreken van het zelfmedelijden-patroon: van overleven naar echt voelen
Bij zelfmedelijden en de slachtofferrol is het ook cruciaal om in beweging te komen. Juist omdat je verzwakt bent. Je moet als het ware je ‘mannelijke en actie energie’ weer terugclaimen. Zie ook mijn blog: hoe krijg je je mannelijke en vrouwelijke pool op orde? .
Dit kun je in kleine stapjes doen door ergens waar je voor deinst wel te gaan doen. Je doet bijvoorbeeld bewust je mond open tijdens een meeting of gaat iets nieuws doen wat je nog nooit gedaan hebt. Het kan dus heel divers zijn om jezelf in de actie stand te zetten.
Door lichaamsgerichte en ervaringsgerichte coaching van een life coach kun je bewustzijn krijgen op je aangeleerde patronen. Je leert jezelf niet langer klein te houden en terug te trekken, maar echt aanwezig te zijn. Je verschuift van slachtoffer van je gevoelens naar iemand die ze kan uiten en dragen. Van vastzitten in oude verhalen naar leven vanuit verbinding. Dat is wat er mogelijk wordt als je stopt met overleven en begint met écht voelen.
Lees meer: hoe je als slachtoffer je levensenergie weer kunt terugpakken.
