Als je je herkent in neurodivergentie kun je in je leven tegen dingen aanlopen. Wat anderen ogenschijnlijk makkelijk lijkt af te gaan, loopt voor jou mogelijk moeizamer, bijvoorbeeld in de omgang met collega’s, je werk, relaties of je gezondheid.
Wat is neurodivergentie of neurosensitief zijn? Dit betekent dat je gevoelig bent voor prikkels, zoals geluiden en emoties en snel overprikkeld bent. Mogelijk herken je je ook in kenmerken van ASS/autisme, ADHD, HSP of hoog gevoeligheid. In dit artikel kun je meer lezen: ben ik neurodivergent?
In deze blog schrijf ik over wat ik in mijn coach praktijk tegenkom als ik werk met mensen met neurodivergentie en ik vertel over mijn eigen ervaringen. Ook kom ik met handreikingen om hiermee om te gaan en beter in je vel te komen.
Deze handreikingen komen voort uit mijn eigen weg om vanuit de donkerte, de depressies en chronische vermoeidheid, steeds meer naar het licht toe te gaan, te stabiliseren in mijzelf en mijn natuurlijke plek te vinden. En ik geloof dat dat voor iedereen mogelijk is om daar stappen in te gaan zetten.
Het is soms niet eenvoudig om dit pad te lopen, en het kan bijvoorbeeld lang duren voordat je voorbij je angsten, chronische vermoeidheid of depressies komt. Maar stap voor stap kun je hier of beter mee leren omgaan of voorbij komen en jouw natuurlijke plek en bestemming vinden. Ik realiseer me dat het een lange lijst is en ook confronterend kan zijn, maar ik wilde zo compleet mogelijk zijn.
Wat kun je tegenkomen als je neurodivergent bent?
Onderstaand volgt een opsomming wat je tegen kunt komen als je neurodivergent bent.
- Altijd je best doen en jezelf forceren
- Lage zelfwaardering
- Laag energie niveau
- Depressie ligt op de loer
- Suïcidale gedachtes
- Fysieke problemen/hoog spanningsniveau
- Financiën staan onder druk
- Eenzaamheid en je alleen voelen
- Gevoel van falen
- Terugtrekken
- Codependency in relaties
- Je kunt gifted trauma oplopen
Altijd je best doen en jezelf forceren
Een werkomgeving, studieomgeving of een sociale activiteit is bijvoorbeeld veelal afgestemd op zogenaamde ‘neurotyicals’. Er is een gemiddeld prikkelnivo waar veel mensen zich goed bij voelen. Dat is bijvoorbeeld een bepaald tempo op het werk, socializen en praten met elkaar of muziek in een winkel.
Als je echter hooggevoelig bent en erg gevoelig bent voor prikkels kan dit teveel voor je zijn. Dat betekent dat je jezelf moet forceren en altijd je best moet doen. Gewoon om je staande te houden en mee te doen. Dit forceren houdt een keer op en een burn-out of depressie ligt dan op de loer.
Lage zelfwaardering
Doordat anderen het ogenschijnlijk beter en makkelijker lijkt af te gaan, kan dit leiden tot een lage zelfwaardering. Je wilt graag voldoen met het tempo op het werk of aansluiten bij een groep pratende collega’s in de pauze, maar dit lukt je niet altijd. Je hebt er bijvoorbeeld niet de energie voor. Dit kan voelen als falen en ergens diep van binnen kun je je een mislukking gaan voelen.
Als je gespiegeld wordt in anderen, die wel een mooi huis kunnen kopen of het goed doen op hun werk, kan dit pijn doen. Je kunt je dan afgunstig voelen van binnen, en hieronder zit natuurlijk het verlangen dat jij dit ook graag wilt.
Laag energie niveau
Doordat je jezelf forceert en veelal op wilskracht gaat, en niet put uit je natuurlijke bronnen (omdat je niet jezelf bent), kan het zijn dat je een laag energieniveau hebt. Deze moeheid kan voelen als een onderstroom van je constant uitgeput voelen.
Depressie ligt op de loer
Door bovenstaande punten, zoals het forceren van jezelf, een lage zelfwaardering, het gevoel van falen en moeheid, ligt een depressie op de loer. Je kunt je somber en zwaar gaan voelen en niet meer blij worden om iets. Als dit gevoel langer aanhoudt kan iemand gaan wegzakken in een depressie, waarbij alles zwaar aanvoelt.
Suïcidale gedachtes
Als de depressie doorzet en zich gaat combineren met het gevoel dat je hier niet meer uitkomt, en je dus geen perspectief meer ziet voor een ander makkelijker en gelukkiger leven, dan kan het zijn dat je suïcidale gedachtes krijgt. Vaak is het zo dat iemand niet echt dood wil, maar niet meer ziet hoe het anders moet.
Fysieke problemen/hoog spanningsniveau
Doordat je je constant forceert, en daardoor vaak te weinig ontspant, kun je op een bepaald moment het gewoon gaan vinden om op een hoog spanningsniveau te functioneren. Je kunt dan eigenlijk niet meer terug schakelen naar een ontspannen basis gevoel.
Je zenuwstelsel staat constant ‘aan’, wat naast een onrustig gevoel ook kan leiden tot allerlei fysieke problemen. Denk aan migraine, maagklachten en rugklachten. Je gaat dan steeds meer weg van je natuurlijke staat en dat is een zenuwstelsel dat kalm en gereguleerd is.
Financiën staan onder druk
Vaak is het nodig als je neurodivergent bent om niet fulltime te werken, omdat dit te veel vraagt. Als je parttime werkt of een uitkering ontvangt, kan dit tot gevolg hebben, dat je financiën onder druk komen te staan. Helemaal in de huidige tijd waarin we leven, zijn woonlasten en kosten om te leven hoog. Dit kan leiden tot chronische zorg over je financiën.
Eenzaamheid en je alleen voelen
Door de neurodivergentie, kun je het gevoel hebben anders te zijn dan anderen. De ‘alien’ op de werkvloer, die andere interesses heeft en belangstelling heeft. Je houdt bijvoorbeeld niet van small talk en kan daardoor de aansluiting missen met collega’s.
Dit kan tot gevolg hebben dat je je alleen voelt en een eenzaamheid van binnen voelt. Ook het forceren van jezelf, en daardoor maskers gaan dragen, kan een diep eenzaam gevoel van binnen geven.
Gevoel van falen
Aangezien veel dingen die voor anderen vrij makkelijk lijken te gaan, voor iemand met neurodivergentie, soms moeizamer gaan, kan dit tot een gevoel van falen leiden. Je maakt bijvoorbeeld geen carrière, hebt niet een groot huis of weinig sociale contacten. Dit kan een gevoel diep van binnen van ‘een mislukking zijn’ geven.
Ook kan het confronterend zijn om anderen dingen te zien bereiken, die jij ook graag wilt. Van binnen kan er dan een jaloers gevoel komen, die er misschien van jezelf ook niet mag zijn, maar van binnen wel woekert. Je kunt het gevoel hebben ‘dat je de boot gemist hebt’, als anderen van jouw leeftijd wel dingen kunnen bereiken en realiseren.
Schaamte kan dan ook een rol gaan spelen. Schaamte omdat je een uitkering hebt, al lang in therapie bent, gevoelig voor somberheid bent of fysieke problemen hebt. Schaamte heeft een lage frequentie en kan je naar beneden trekken. Ook kan iemand omdat die het gevoel heeft niet te voldoen, zich terugtrekken.
Terugtrekken
Het gevaar van je fysiek en energetisch terugtrekken ligt op de loer. Enerzijds omdat je wilt rusten na overprikkeld te zijn, anderzijds ook vanuit het gevoel van anders zijn of je niet goed genoeg voelen.
Codependency in relaties
Er kan codependency ontstaan in relaties. Dit betekent dat je vast kan gaan zitten in relaties die uit balans zijn. Er ontstaat een afhankelijkheid, dit kan in liefdesrelaties, maar ook in andere relaties ontstaan, zoals familie of vrienden. Je raakt dan het contact met je eigen behoeftes en emoties kwijt, deze komen op de tweede plaats te staan. Hoe je je voelt is dan voor een groot deel afhankelijk van de ander.
Je kunt gifted trauma oplopen
Gifted trauma, oftewel gave-specifiek trauma, verwijst naar het trauma die je kunt opgelopen als je hoogbegaafd bent. Dit geldt volgens mij niet alleen voor hoogbegaafheid, maar voor neurosensitief zijn in het algemeen. Als gevolg van het anders voelen en zijn, loop je tegen dingen aan en daardoor loop je trauma oftewel schade op. Bijvoorbeeld omdat je je aanpast en forceert, niet geaccepteerd en gewaardeerd voelt om wie je bent of moeite hebt erbij te horen.
Handreikingen
Ik realiseer me dat bovenstaande opsomming confronterend kan zijn (en alles hoeft ook niet voor jou te gelden), toch is het belangrijk om in de diepte op te schrijven wat neurodivergentie tot gevolg kan hebben, juist in een wereld die niet op je afgestemd is.
Ik geloof zeker dat je als neurodivergent ook je natuurlijke plek kan vinden en gelukkig kan zijn. Dit is een pad, die je stap voor stap op gaat en geduld van je vraagt. Graat geef ik je dan ook een aantal handreikingen, die jou kunnen ondersteunen.
- Uitreiken en in actie komen
- Zelfwaardering en zelfliefde
- Leer begrenzen en nee zeggen
- Ken jezelf
- Ruim innerlijk zoveel mogelijk op
- Investeren in je vitaliteit
- Energie zetten op wat je wilt
- Vind je tribe
- Investeer in je persoonlijke ontwikkeling
- Verantwoordelijkheid nemen als volwassene
- Leven vanuit je verlangen en bestemming
Uitreiken en in actie komen
De belangrijkste tip voor je om te onthouden is uitreiken en in actie komen. Onder het eerste versta ik uitreiken naar anderen, je verhaal delen, steun zoeken en hulp vragen. Je hoeft het niet alleen te doen. Openen naar anderen en delen wat er in je omgaat, kan je enorm steunen.
Onder in actie komen versta ik letterlijk in beweging komen en acties ondernemen.
Zelfwaardering en zelfliefde
Zelfliefde is de key, jezelf gaan waarderen om wie je bent en jezelf liefde en aandacht geven. Wees als een ouder voor je eigen innerlijke kind en geef hem of haar aandacht en wees zacht. Verwen jezelf en trakteer je zelf op een taartje op een terras, boek een massage, houd jezelf vast of praat bemoedigend en troostend naar jezelf.
Leer begrenzen en nee zeggen
Leer steeds meer te voelen wanneer het voor jou genoeg is en zeg zonder de ander te beschuldigen ‘nee’. Je gaat bijvoorbeeld wel mee met een dagje uit, maar blijft niet mee eten in de avond of je gaat niet naar die drukke verjaardag, omdat het je teveel energie kost.
Ken jezelf
Een hele belangrijke is jezelf te leren kennen. In alle mysterie scholen staat dit boven de poort beschreven. Weet wat jou voedt en wat je leeg maakt. Weet wat je nodig hebt en handel hier ook naar. Leer de signalen kennen wanneer het genoeg voor jou is en ken zoveel mogelijk je triggers.
Ruim innerlijk zoveel mogelijk op
Wees zo “schoon” mogelijk en doe aan traumaheling. Heel je van oude bezettingen die je mogelijk nog in je hebt. Krijg zicht op je maskers en overlevingsmechanismes en kom voorbij het verhaal over jezelf. Dit vraagt vaak professionele hulp, zoek hulp die bij jou past en die verder gaat dan het rationeel begrijpen. Zorg dat ook je lijf meedoet en dat op een diep gevoelsnivo stap voor stap je trauma’s helen.
Kijk alles aan wat er in je leeft, sla ook de donkere stukken niet over. Deze stukken zijn vanuit je volwassenheid en in verbinding met een ander stap voor stap te dragen en te verdragen. Je lichaam is hierin je ankerpunt.
Investeren in je vitaliteit
Investeren in je vitaliteit betekent sporten, wandelen en de natuur in en betekent ook gezond eten. Als je lichaam zoveel mogelijk vitaal is, kun je alles beter opvangen en meer dragen en verdragen. Vermijd ook zoveel mogelijk dempende producten en activiteiten, zoals roken, drugs en veel alcohol.
Zorg ook voor fysiek ontspanning en neem op tijd je rust.
Energie zetten op wat je wilt
Als je verlangens hebt, zoals een eigen zaak, een fijne woning, voedende contacten of een fijne partner, zet je energie hier dan op en zet lijntjes uit. Laat je niet ontmoedigen door een gevoel dat het niet mogelijk is voor jou. Soms gaat het niet in één keer, maar doe het stap voor stap.
Het is goed ergens te beginnen. Als je een fijne partner zoekt, ga dan beginnen met daten of als je een woning zoekt, schrijf je dan in als woning zoekende en laat aan mensen in je omgeving weten dat je een woning zoekt. Zo kom je in actie en maak je het behapbaar voor jezelf.
Vind je tribe
Een steunend netwerk met voedende contacten is essentieel. Je kunt dit een sisterhood, tribe of newfoundfamily noemen, mensen die je uitkiest en die naast je eigen familie een netwerk vormen van verbindingen, waar je dingen mee deelt of iets samen onderneemt.
Belangrijk is dat je bij deze contacten jezelf kunt zijn en geen masker hoeft op te zetten, als je je even niet goed voelt. Mensen die in je geloven, contacten die je voeden en waarin gelijkwaardigheid is.
Investeer in je persoonlijke ontwikkeling
Investeren in je persoonlijke ontwikkeling kan op vele manieren, denk aan professionele hulp zoals een coach, boeken lezen, podcasts luisteren of volg een workshop of training. Ervaar wat bij jou aansluit en volg je eigen weg hierin. Je leert jezelf dan steeds beter kennen, welke keuzes bij je passen en dat te doen wat bij jou past.
Verantwoordelijkheid nemen als volwassene
Vooral zicht krijgen op wanneer je reageert vanuit een ‘kindstuk’ en wanneer ben je als volwassene aan her stuur. Als je steeds als volwassene de verantwoordelijkheid over je keven neemt, kom je voorbij het verhaal over jezelf en voorbij je overlevingsmechanismes. Je pakt de regie over je keven terug en gaat steeds meer samenvallen met wie je echt bent.
Als je bewustzijn krijgt over je overlevingsmechanisme (denk aan pleasen, flinke zijn, je onmachtig voelen), en hoe en waar je dit doet, kun je andere keuzes maken. Dan herstel je de verbinding met je eigen bron en kun je steeds meer putten uit je natuurlijke bronnen. Je wordt dan weer levendig van binnenuit. Je vlam van binnenuit gaat branden, wat meer vitaliteit geeft en betekenis geeft aan je leven.
Leven vanuit je verlangen en bestemming
Als je leeft vanuit een dieper verlangen en naar je bestemming toe beweegt en daar stappen inzet, geeft dat betekenis aan je leven. Dit helder krijgen betekent ook dat je vanuit overleven naar leven gaat en je het geeft richting aan alles wat je doet en onderneemt.
Wat ik als coach kan betekenen
Als coach en als ervaringsprofessional ben ik gespecialiseerd in werken met neurodivergentie. Als coach kan ik je ontvangen en begeleiden in de dingen die ik benoem in waar je tegen aan kunt lopen als je je herkent in neurodiversiteit. Ook kan ik je ondersteunen bij de handreikingen die ik geef. Ook omdat ik zelf alles doorleeft heb, kan ik je hierin op een dieper niveau begrijpen en ondersteunen.
Ik ben zelf prikkel- en hooggevoelig en neurodivergent en heb een lange weg afgelegd naar ‘mijn eigen thuis’. Hiermee bedoel ik dat ik mezelf ken, weet wat ik nodig heb en mijzelf vul aan mijn eigen binnenkant. Ik ben voorbij het continue hoge spanningsniveau, de angsten en chronische vermoeidheid gekomen. Deze opgedane ervaringen geef ik als ervaringsprofessional dan ook graag aan je door.
In de coaching sessies staat de verbinding centraal. De heling zit in de connectie. ik besteed aandacht met je aan drie pijlers:
- Meer in je lijf komen. Door dieper in je lijf te zakken, creëer je een ankerpunt van innerlijke rust, waar je op terug kunt vallen. Vanuit hier kun je dingen aankijken, ook de pijn en angsten. Hier zit de opening naar flow naar vreugde en je thuis voelen bij jezelf.
- Meer contact met je gevoel. Hoe zorg je ervoor dat je je gevoel niet wegmaakt of overslaat. Door weer meer te gaan voelen, kom je pijn tegen, zoals verdriet en woede, maar ook de vreugde en blijheid.
- Diep inzicht in je patronen. Dit zijn je overlevingsmechanismes en uiterlijke maskers. Je kijkt in je eigen spiegel om te ontdekken hoe jij dingen jezelf hebt aangeleerd en waarin je bent afgeraakt van jezelf. Dit kan bijvoorbeeld pleasen zijn, altijd je best doen of je diep van binnen onmachtig voelen. Door hier bewustzijn op te krijgen, heb je de keuze om het anders te gaan doen en pak je de regie over je eigen leven steeds meer terug. Je komt steeds meer als volwassene aan het stuur en pakt de regie terug over je leven. Dit geeft innerlijke rust en je gaat je verlangens steeds meer van binnenuit leven.
