Deze blog gaat over depressie en somberheid en ik geef een aantal gedachtes en handreikingen die je mogelijk kunnen ondersteunen om hiermee om te gaan, als je de neiging hebt hierin wat weg te zakken. Deze blog heeft als insteek om grip te krijgen op depressieve stemmingen.
Achtereenvolgens komt aan bod:
- een aantal kenmerken van depressie
- jezelf in balans brengen: depressie als min-pool
- een depressie houdt zichzelf in stand
- wat is depressie in de diepte?
- een depressie als overlevingsmechanisme en als slachtoffermechanisme
- de neiging je te richten op wat niet goed gaat
- effect van een depressie op je omgeving
- in de zwaarte van de depressie gaan en durven voelen
Een aantal kenmerken van depressie
Wat is een depressie? Dit is een aanhoudende somberheid en kenmerkt zich door bijvoorbeeld:
- passiviteit en lusteloosheid
- nergens zin in hebben
- s ’morgens geen zin om aan de dag te beginnen en moeilijk op gang komen
- je hebt een zware energie om je heen
- een knellend/benauwd gevoel op je borst
Minpool en pluspool in balans brengen
In het boek Niek Brouw, liefde, agressie en depressie staat een mooie omschrijving van depressie en dat is dat deze zich kenmerkt door passiviteit en een zogenaamde min-pool (denk aan de -pool van een batterij). Om jezelf in balans te brengen heb je de plus-pool nodig van agressie en deze staat voor activiteit.
Om jezelf uit de depressie stap voor stap te halen is activiteit nodig en deze kun je uit heel veel dingen halen, zoals:
- in actie komen en bewegen, zoals sporten of wandelen.
- iets kouds doen (denk aan buiten zijn als het koud is), kan je wakker maken en je uit de somberheid (even) halen.
- iets scherps eten of drinken kan je ook (even) uit de depressie halen. Denk aan scherpe smaken zoals pepermunt of gember. Als je bewust iets scherps eet, kan dit gelijk iets doen met je systeem. Een kop thee doet bijvoorbeeld iets anders als een glas ijskoud water.
Als mensen zijn wij altijd bezig (bewust of onbewust) onszelf in balans te brengen. Als we een dag heel actief geweest zijn, is het fijn rustig aan te doen die avond. Of als je de hele ochtend verslagen hebt gemaakt en achter de laptop bezig bent geweest, zoek je (onbewust) iets om je op te peppen. Dit kan ook luisteren naar oppeppende muziek zijn of met een collega hard ergens om lachen.
De voeding die we nodig hebben, ligt op straat en is er, maar je moet er wel oog voor hebben of gaan krijgen.
Als we uit balans, zijn we niet gefocust en gaan dingen stroef. Als we langere tijd uit balans zijn, en bijvoorbeeld wegzakken in passiviteit, geeft dit mentale of fysieke ziektes. Denk aan depressies of rugproblemen.
De derde pool die we hebben is liefde en dit is een +/- pool, dit is creativiteit. Ook deze hebben we nodig om in balans te blijven en is een gevoel van binnen van tevredenheid en van even ‘zijn’. Als je bijvoorbeeld even stil zit en een kopje thee drinkt of de krant leest. Ook kan deze pool opkomen als je een mooi schilderij ziet of geniet van een mooie zonsondergang of de aanblik van spelende kinderen. Het is een gevoel van je geraakt voelen, van blijheid met een diepere laag van ontroering.
Een depressie houdt zichzelf in stand
Een probleem met depressie is dat het zichzelf in stand houdt. Je voelt je down en richt je met name op negatieve dingen of dingen die niet lukken. Als je hier bewust van bent, kun je stappen gaan zetten om dit te doorbreken. Je kunt het vergelijken met het mechanisme bij alcoholisme. Je schaamt je voor je alcoholisme en dat je teveel drinkt en vindt jezelf slap. Om dit niet te voelen, is de verleiding groot weer te gaan drinken.
Als je dit doorhebt, kun je jezelf begrenzen als je negatieve gedachtes hebt en in jezelf opsomt wat allemaal niet lukt. Stop dan met het jezelf in de put praten en ga bijvoorbeeld iets doen om je af te leiden.
Je richten op wat niet goed gaat
Bij een depressie richt je je met name op wat niet goed gaat. Het glas is eerder halfleeg dan halfvol. Dingen die niet goed gaan komen harder binnen, dan dingen die wel goed gaan. Hier bewustzijn op krijgen is een eerste stap.
Wat is depressie in de diepte?
Een depressie heeft een functie en is mee geëvolueerd in ons mens-zijn en heeft daardoor ook een natuurlijke functie. Ook dieren kunnen depressief zijn en het heeft bijna altijd te maken met het gevoel van afscheiding en verlies. Je bent afgescheiden van iets of iemand en dat geeft gevoelens van depressie. Het heeft dus een signaal functie dat er iets niet goed is en geeft daarmee ook de boodschap om op zoek te gaan naar dat wat er niet is/mist. De verbinding met je bron terugvinden, je ‘eigen ik gevoelens’ en je natuurlijke emoties is een belangrijke stap in de weg uit de depressie .
Een depressie als overlevingsmechanisme en als slachtoffermechanisme
Zoals iemand teveel kan doorschieten in pleasen of flink zijn, kan ook iemand bij zichzelf weggaan en (constant) de depressie of somberheid ingaan. Het zijn beide overlevingsmechanismes die ervoor zorgen dat je bij jezelf weggaat. Het is dezelfde energie alleen de andere kant op, bij de ‘flinkheidskant’ schiet je door in activiteit en bij depressie schiet je door in passiviteit. Bij het ene mechanisme moet je gas terug terugnemen en bij de ander moet je in beweging komen en je energie terugpakken. Als je het op deze manier ziet hoef je jezelf ook niet op de kop te geven, je hebt onbewust ooit gekozen voor dit overlevingsmechanisme.
Het overlevingsmechanisme zorgt ervoor dat je niet bij je ‘eigen ik’ en je ware gevoelens komt en dat is gelijk een aanwijzing voor de weg terugvinden. Weer contact met je gevoel maken en meer in je lijf komen, zorgt ervoor dat je weer contact met jezelf maakt. Dit leidt ook tot meer verantwoordelijkheid voor je leven nemen en volwassen worden.
Door bewustzijn te krijgen op je depressie en door steeds meer je energie terug te pakken, kom je uit de slachtofferrol, die ook bij de neiging tot somberheid en depressie komt kijken. Als je deze aan durft te kijken en pakt, zet je stappen om eruit te komen.
Effect van een depressie op je omgeving
Als je de depressie in jezelf helemaal wilt aankijken is het ook van belang om het effect ervan op je omgeving ook te pakken. Een depressie en het inbrengen van je zwaarte heeft een zuigende werking op je omgeving en kost anderen vaak energie. Dit kan door het inbrengen van wat je moeilijk vindt, maar ook door je aanwezigheid in een zware energie of zuchten. Dit kan een pittige gewaarwording zijn om te erkennen, maar als je de moed hebt dit ook te zien, pak je de reikwijdte van je eigen depressie. Je eigent zo ook steeds meer de depressie toe aan jezelf en kan daarmee stappen gaan zetten om eruit te komen.
In de zwaarte van de depressie gaan en durven voelen
Vaak zit onder de depressie veel verdriet en als je met een ‘wetende getuige’ hierin durft te gaan en het verdriet durft te voelen, kan dit je ruimte en lucht geven. Het is dan belangrijk om niet ‘in het verhaal’ te gaan, want dan ga je eigenlijk direct weg uit je gevoel en naar je hoofd. Eén van de moeilijkste dingen is om echt bij je gevoel te blijven en dit ruimte te geven. Er kan bijvoorbeeld verdriet zijn en door deze tranen te laten komen, geeft dat lucht. Vaak zijn het golven van verdriet die komen en gaan. Dit is vaak oude pijn uit de kindertijd wat destijds niet gevoeld mocht worden en is weggestopt. Ook collectief dragen we pijn en verdriet mee.
Vaak kost het tijd om in deze fase van voelen te komen en dit kan ook zeker niet geforceerd worden. Het is een cruciale fase om uit de depressie te komen, anders blijf je er constant ‘boven’ hangen en wordt de angst voor de zwaarte en depressie groter.
Wat kan ik als coach betekenen?
Als coach kan ik op een aantal gebieden wat voor je betekenen als je depressief of somber bent:
- als wetende getuige bij je aanwezig zijn en je ontvangen in je somberheid
- met jou onderzoeken hoe de depressie aanwezig is je lijf, zo krijg je daar lichaamsbewustzijn op
- je uitnodigen om te voelen wat er onder de depressie zit, vaak is dit verdriet en woede
Meer lezen: Hoe kun je omgaan met somberheid en depressie? of Hoe kom ik van mijn angsten en depressies af?
