Misschien herken je het wel: in je liefdesrelatie ontstaat steeds dezelfde dynamiek. Jij verlangt naar verbinding, maar zodra het écht dichtbij komt, voel je de neiging om afstand te nemen. Of juist het tegenovergestelde: je klampt je vast, bang om de ander te verliezen. Vaak zie je dat de ene partner meer in bindingsangst zit, terwijl de ander vooral verlatingsangst ervaart. Schrijfster Hanneke Cuppen noemt dit een liefdesbange relatie.
In deze blog vertel ik meer over deze dynamiek, die te maken heeft met eerdere hechtingservaringen en sterk samenhangt met traumabonding. Bij traumabonding voel je je tot een partner aangetrokken vanuit een oude wond. Een pijn die ergens in je leven is ontstaan. Onbewust hoop je dat de ander iets in jou opvult wat leeg voelt. Zo ontstaat een afhankelijkheidsrelatie, waarbij de ander iets moet goedmaken vanuit het gevoel van gemis en tekort.
Bindingsangst: bang om jezelf kwijt te raken
Als jij bindingsangst ervaart, ben je bang om jezelf te verliezen in de relatie. Nabijheid voelt benauwend, alsof je te veel van jezelf moet inleveren of aanpassen. Je verlangt naar liefde en verbinding, maar zodra de ander dichtbij komt, ontstaat er onrust en wil je opstappen en wegvluchten.
Je verbreekt de verbinding steeds opnieuw. Er moet een achterdeur zijn, een manier om te kunnen vluchten. Diep vanbinnen heb je misschien het besluit genomen: niemand krijgt mij nog helemaal. Je wijst de ander af, voordat die jou kan afwijzen. Onder deze dynamiek ligt vaak een diepe, existentiële levensangst. Overtuigingen die hieronder kunnen liggen zijn: als ik me bind, raak ik mijn vrijheid kwijt, ik word uiteindelijk toch verlaten of ik ben niet goed genoeg.
Wanneer je in bindingsangst zit, ben je vaak sterk gericht op wat er niet klopt bij de ander. Je beschermt jezelf door afstand te nemen, maar ziet niet altijd wat dit met de ander doet en welke behoeften de ander heeft.
Verlatingsangst: bang om alleen achter te blijven
Als jij verlatingsangst ervaart, is je aandacht juist volledig gericht op de ander. De angst om verlaten te worden is groot. Je past je aan, gaat over je grenzen en verliest langzaam het contact met jezelf. Je gaat bij jezelf weg en over je eigen grenzen heen om de verbinding maar te behouden. Diep van binnen kan hier de angst onder zitten van niet goed genoeg zijn of niet zonder de ander te kunnen of zelfs niet te kunnen overleven zonder de ander.
Misschien merk je dat je je onbewust aangetrokken voelt tot iemand die emotioneel niet helemaal beschikbaar is. Dat lijkt tegenstrijdig, maar voelt veilig: zolang de ander op afstand blijft, hoef je je diepste angst niet volledig te voelen. Je verliest je eigen gevoelens uit het oog en daarmee ook jezelf.
Waarom echte verbinding uitblijft
In een liefdesbange relatie ontstaat vaak geen echte, diepe verbinding. Jij en je partner gaan allebei weg van jullie angst — ieder op een andere manier.
- Wanneer jij bindingsangst hebt, ga je letterlijk uit contact door te vluchten.
- Wanneer jij verlatingsangst hebt, ga je innerlijk uit contact door jezelf te verlaten.
Zo blijven jullie beiden verwijderd van jullie eigen gevoelens én je komt niet echt tot elkaar. De intimiteitsopbouw die zo nodig is in een liefdesrelatie komt niet echt op gang. Echte intimiteit wordt vermeden en er komt controle voor in de plaats.
Kun je samen uit deze dynamiek komen?
Misschien vraag je je af of een relatie in deze dynamiek kan slagen. Het antwoord is: ja, dat kan. Maar het vraagt moed en eerlijkheid. Van jou én van je partner. Beiden zullen bereid moeten zijn om naar het onderliggende patroon te kijken en de pijn daaronder aan te gaan.
Er liggen vaak twee diepe wonden onder deze dynamiek:
- De angst om te verdwijnen in verbinding
Misschien heb je als kind te weinig ruimte ervaren. Terugtrekken is dan een manier geworden om jezelf te blijven voelen. - De angst voor verlating
Misschien heb je te weinig warmte of emotionele beschikbaarheid ervaren. Vastklampen voelt dan als bescherming tegen de leegte in jezelf.
In nabijheid word je geraakt in je wonden
Relaties kunnen je een diep gevoel van liefde en geborgenheid geven. Tegelijkertijd raken ze precies die plekken waar het pijn doet. Wanneer je de ander dichtbij laat en je opent, komen ook je oude wonden naar boven.
Het helpt om te beseffen dat niet je partner de bedreiging is, maar de wond die wordt aangeraakt. De angst die je voelt, gaat over iets ouds: de angst om verlaten te worden of juist de angst om opgeslokt te raken en jezelf te verliezen.
Hanneke Cuppen noemt de weg uit deze dynamiek de helende beweging. Die start bij jezelf. Je leert je eigen wond onder ogen te zien, deze niet langer op de ander te projecteren en de pijn te voelen die daarbij hoort. Zij spreekt over een verticale beweging: eerst de verbinding met jezelf herstellen. Pas daarna kun je echt de verbinding met de ander aangaan.
Samen groeien in een liefdesbange relatie
Mijn visie is dat je deze beweging ook samen kunt maken. Juist in de relatie kun je veel leren, zolang jij verantwoordelijkheid neemt voor jouw wond en je partner voor die van hem of haar. Door open te delen wat er in je leeft en in gesprek te blijven — ook wanneer het spannend wordt — ontstaat er ruimte voor groei. Je brengt jezelf én de wond in, in jullie relatie, je stelt je kwetsbaar op en deelt je gevoelens. In plaats van steeds te handelen vanuit de zuigende werking van het patroon, doorbreek je het stapje voor stapje, door andere keuzes te maken, zoals:
- Diegene met bindingsangst maakt de keuze om te blijven als hij of zij vluchtneigingen of terugtrekbewegingen krijgt.
- Diegene met verlatingsangst vertelt in de verbinding over haar of zijn angst om verlaten te worden en hoe dit voelt. Zonder een claim op de ander te leggen, kan dit in de relatie worden ingebracht, zolang je dit gevoel bij jezelf houdt.
Wanneer je nieuwsgierig blijft naar de beleving van de ander, het niet persoonlijk maakt en de communicatie openhoudt, kan een afhankelijke relatie langzaam veranderen in een gezonde, gelijkwaardige verbinding.
Zoals Hanneke Cuppen het treffend zegt:
“Door de verbinding met jezelf te herstellen, word je beschikbaar voor echte liefde.”
Meer lezen over relaties? Ga naar:
